Απινιδωτής (AED): Τι Είναι, Πώς Λειτουργεί και Πότε Χρησιμοποιείται

Ο απινιδωτής είναι φορητή ιατρική συσκευή που χορηγεί ελεγχόμενο ηλεκτρικό σοκ στην καρδιά για να αποκαταστήσει φυσιολογικό καρδιακό ρυθμό σε περίπτωση καρδιακής ανακοπής από κοιλιακή μαρμαρυγή. Οι Αυτόματοι Εξωτερικοί Απινιδωτές (AED) αναλύουν μόνοι τους τον καρδιακό ρυθμό και καθοδηγούν τον χρήστη βήμα βήμα με φωνητικές οδηγίες. Η απινίδωση εντός του πρώτου λεπτού από την ανακοπή δίνει πιθανότητα επιβίωσης έως 90%, ενώ κάθε λεπτό καθυστέρησης μειώνει τις πιθανότητες κατά 7 έως 10%.

 

Τι είναι ο απινιδωτής και πώς λειτουργεί;

Ο απινιδωτής αποτελείται από έναν μικροεπεξεργαστή, ηλεκτρικά κυκλώματα και αυτοκόλλητα ηλεκτρόδια που επικολλώνται στο στήθος του ασθενή. Τα ηλεκτρόδια συλλέγουν πληροφορίες για τον καρδιακό ρυθμό, ο μικροεπεξεργαστής τον αναλύει και, αν διαπιστωθεί κοιλιακή μαρμαρυγή, η συσκευή χορηγεί ηλεκτρικό ερέθισμα μέσω των ηλεκτροδίων.

Η λογική πίσω από αυτό είναι απλή: κατά την κοιλιακή μαρμαρυγή, όλα τα κύτταρα των κοιλιών της καρδιάς παράγουν ταυτόχρονα ηλεκτρικό ρεύμα χωρίς συντονισμό, με αποτέλεσμα η καρδιά να σταματά να λειτουργεί αποτελεσματικά. Το ηλεκτρικό σοκ σταματά στιγμιαία αυτή τη χαώδη δραστηριότητα, δίνοντας στην καρδιά την ευκαιρία να επανεκκινήσει με φυσιολογικό ρυθμό.

Ένα κρίσιμο σημείο: ο AED δεν χορηγεί απινίδωση αν δεν ανιχνεύσει κοιλιακή μαρμαρυγή. Αν ο καρδιακός ρυθμός είναι φυσιολογικός ή η καρδιά έχει σταματήσει εντελώς, η συσκευή δεν επεμβαίνει.

 

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ αυτόματου και ημιαυτόματου απινιδωτή;

Οι AED διακρίνονται σε δύο κύριες κατηγορίες ανάλογα με τον τρόπο χορήγησης του σοκ.

Ο πλήρως αυτόματος απινιδωτής αναλύει τον ρυθμό, αποφασίζει αν χρειάζεται απινίδωση και χορηγεί το σοκ αυτόματα, αφού πρώτα ειδοποιήσει τον χρήστη να μην αγγίζει τον ασθενή. Δεν απαιτεί καμία ενέργεια από τον διασώστη για τη χορήγηση του σοκ, γεγονός που τον κάνει ιδανικό για δημόσιους χώρους και μη εκπαιδευμένο κοινό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Απινιδωτής Smarty Saver Plus αυτόματος με φωνητικές οδηγίες στα Ελληνικά, κατάλληλος για εγκατάσταση σε εταιρείες, σχολεία και αθλητικές εγκαταστάσεις.

Ο ημιαυτόματος αναλύει τον ρυθμό και αποφασίζει αν χρειάζεται απινίδωση, αλλά ο χρήστης πρέπει να πατήσει το κουμπί εκφόρτισης όταν του το ζητήσει η συσκευή. Αυτό επιτρέπει μεγαλύτερο έλεγχο, γι’ αυτό προτιμάται από εκπαιδευμένο προσωπικό. Ο Lifeline AED ημιαυτόματος της Defibtech είναι μια αξιόπιστη επιλογή αυτής της κατηγορίας, με μπαταρία αναμονής 7 ετών και αυτόματα διαγνωστικά τεστ.

 

Χαρακτηριστικό	Πλήρως Αυτόματος	Ημιαυτόματος
Χορήγηση σοκ	Αυτόματα	Με πάτημα κουμπιού
Κατάλληλος για	Μη εκπαιδευμένους	Εκπαιδευμένους διασώστες
Τυπική χρήση	Δημόσιοι χώροι	Ιατρεία, σχολεία, επαγγελματίες
Έλεγχος χρήστη	Ελάχιστος	Μεγαλύτερος

 

Πότε χρησιμοποιείται ο απινιδωτής και πότε όχι;

Ο AED χρησιμοποιείται αποκλειστικά σε περίπτωση καρδιακής ανακοπής από κοιλιακή μαρμαρυγή ή κοιλιακή ταχυκαρδία χωρίς παλμό. Αυτές είναι οι μόνες καταστάσεις όπου η ηλεκτρική εκφόρτιση έχει θεραπευτική αξία.

Δεν χρησιμοποιείται σε:

• Απλή λιποθυμία ή απώλεια αισθήσεων από άλλη αιτία. Σε αυτές τις περιπτώσεις η καρδιά λειτουργεί φυσιολογικά και η χορήγηση σοκ μπορεί να προκαλέσει κοιλιακή μαρμαρυγή σε μέχρι τότε φυσιολογικά χτυπούσα καρδιά, με θανατηφόρα αποτελέσματα.
• Καρδιακή παύση ή ασυστολία, όπου η καρδιά έχει σταματήσει εντελώς. Σε αυτή την περίπτωση η απινίδωση δεν βοηθά. Αυτό που βοηθά είναι η ΚΑΡΠΑ.
• Κολπική μαρμαρυγή χωρίς συνοδό κοιλιακή αρρυθμία. Η ανάλυση του AED δεν θα συστήσει σοκ σε αυτή την περίπτωση, αλλά ένα μη εκπαιδευμένο άτομο δεν μπορεί να διακρίνει αυτές τις καταστάσεις κλινικά.

Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που η εκπαίδευση στη χρήση AED δεν αφορά μόνο το πώς πατάς κουμπιά, αλλά κυρίως το πότε πρέπει να τον χρησιμοποιήσεις. Ο σύγχρονος σχεδιασμός των πλήρως αυτόματων συσκευών έχει μειώσει σημαντικά αυτό το ρίσκο, καθώς η ίδια η συσκευή αποφασίζει αν θα χορηγηθεί σοκ.

 

Ποια είναι η αλυσίδα επιβίωσης;

Η επιτυχής αντιμετώπιση καρδιακής ανακοπής εξαρτάται από μια αλληλουχία ενεργειών που ονομάζεται αλυσίδα επιβίωσης. Κάθε κρίκος είναι εξίσου σημαντικός.

1. Άμεση αναγνώριση και κλήση 166 (ΕΚΑΒ): Η αναγνώριση της ανακοπής και η ενεργοποίηση του συστήματος έκτακτης ανάγκης πρέπει να γίνουν ταυτόχρονα.
2. Άμεση έναρξη ΚΑΡΠΑ: Η καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση με θωρακικές συμπιέσεις παρέχει ελάχιστη αιμάτωση στον εγκέφαλο και τα ζωτικά όργανα μέχρι να γίνει διαθέσιμος ο απινιδωτής. Η ΚΑΡΠΑ από μόνη της έχει σώσει ζωές, ακόμη και μετά από παρατεταμένη εφαρμογή.
3. Γρήγορη απινίδωση: Αν υπάρχει διαθέσιμος AED, εφαρμόζεται αμέσως. Αν η απινίδωση γίνει εντός του πρώτου λεπτού, η πιθανότητα επιβίωσης φτάνει έως 90%. Μετά τα 10 λεπτά, πέφτει κάτω από 5%.
4. Εξειδικευμένη φροντίδα από ιατρικό προσωπικό: Όταν φτάσει η μονάδα ΕΚΑΒ, αναλαμβάνει την αποτελεσματική εξειδικευμένη φροντίδα ανάνηψης.

 

Πώς χρησιμοποιείται ο AED βήμα βήμα;

Ανεξαρτήτως κατασκευαστή, η διαδικασία είναι ίδια. Η συσκευή καθοδηγεί με φωνητικές οδηγίες σε κάθε βήμα.

Βήμα 1 → Ενεργοποίηση: Πατήστε το κουμπί ON. Η συσκευή ξεκινά αμέσως να δίνει φωνητικές οδηγίες.

Βήμα 2 → Τοποθέτηση ηλεκτροδίων: Αποκαλύψτε το στήθος και τοποθετήστε τα αυτοκόλλητα ηλεκτρόδια σύμφωνα με το σχεδιάγραμμα: το ένα κάτω από τη δεξιά κλείδα, το άλλο στην αριστερή πλευρά.

Βήμα 3 → Ανάλυση: Η συσκευή αναλύει τον καρδιακό ρυθμό. Κανείς δεν πρέπει να αγγίζει τον ασθενή κατά τη διάρκεια της ανάλυσης, καθώς αυτό μπορεί να αλλοιώσει το αποτέλεσμα.

Βήμα 4 → Απινίδωση (αν χρειαστεί): Αν η συσκευή συστήσει σοκ, βεβαιωθείτε ότι κανείς δεν αγγίζει τον ασθενή. Σε ημιαυτόματο πατήστε το κουμπί, σε πλήρως αυτόματο περιμένετε. Η συσκευή δεν χορηγεί σοκ αν δεν είναι απαραίτητο.

Βήμα 5 → Συνέχιση ΚΑΡΠΑ: Αμέσως μετά το σοκ, συνεχίστε ΚΑΡΠΑ σύμφωνα με τις οδηγίες της συσκευής.

Για επαγγελματίες υγείας ή διασώστες που χρειάζονται προηγμένη απεικόνιση κατά τη χρήση, ο Saver One P με οθόνη LCD και καρδιογράφημα εμφανίζει σε πραγματικό χρόνο τον καρδιακό ρυθμό του ασθενή, επιτρέποντας πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις κατά τη διάρκεια της ανάνηψης.

 

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε παιδιά;

Ναι, αλλά με διαφορετικά ηλεκτρόδια. Για παιδιά κάτω των 8 ετών ή κάτω των 25 κιλών, χρησιμοποιούνται παιδιατρικά ηλεκτρόδια (pads) που μειώνουν την ενέργεια εκφόρτισης στα κατάλληλα επίπεδα για μικρότερη καρδιά. Αν ο μόνος διαθέσιμος AED δεν έχει παιδιατρικά pads, χρησιμοποιείται με τα συνηθισμένα ηλεκτρόδια ενηλίκων.

Για παιδιά που έχουν ανάπτυξη τυπικού 8χρονου και άνω, ακολουθείται πρωτόκολλο ενηλίκων.

 

Πού πρέπει να υπάρχει απινιδωτής;

Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία και τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες, οι AED πρέπει να τοποθετούνται σε χώρους με υψηλό αριθμό επισκεπτών ή αυξημένο κίνδυνο καρδιακής ανακοπής. Ενδεικτικά: αεροδρόμια, σταθμοί μετρό και τρένων, γήπεδα, γυμναστήρια, σχολεία, ξενοδοχεία, εμπορικά κέντρα, εργοστάσια, εκκλησίες και εταιρείες με μεγάλο αριθμό εργαζομένων.

Η τοποθέτηση πρέπει να γίνεται σε ορατό σημείο με κατάλληλη σήμανση, και ο AED πρέπει να ελέγχεται τακτικά για να επαληθεύεται ότι η μπαταρία και τα ηλεκτρόδια είναι εντός ημερομηνίας λήξης.

 

 

Πόσο κοστίζει ένας απινιδωτής και τι περιλαμβάνει η τιμή αγοράς;

Η τιμή αγοράς ενός AED στην ελληνική αγορά κυμαίνεται από περίπου 1.300€ έως 2.000€ με ΦΠΑ, ανάλογα με τον κατασκευαστή, τον τύπο (αυτόματος ή ημιαυτόματος) και τα πρόσθετα χαρακτηριστικά, όπως η οθόνη καρδιογραφήματος ή η επαναφορτιζόμενη μπαταρία.

Αυτό που σπάνια αναφέρεται στη συζήτηση για τιμές είναι το κόστος συντήρησης. Κάθε AED έχει δύο αναλώσιμα που αντικαθίστανται περιοδικά.

Ηλεκτρόδια (pads): Είναι μίας χρήσης ανά περιστατικό, αλλά έχουν και ημερομηνία λήξης ανεξάρτητα από τη χρήση. Τα pads ενηλίκων για τους πιο διαδεδομένους κατασκευαστές κυμαίνονται από 43€ έως 156€ με ΦΠΑ ανάλογα με το μοντέλο. Τα παιδιατρικά pads κυμαίνονται από 43€ έως 224€. Κάποιοι κατασκευαστές, όπως η Ami Italia (Smarty Saver), διαθέτουν ενιαία κασέτα που συνδυάζει μπαταρία και pads με μία ημερομηνία λήξης, απλοποιώντας τη διαχείριση.

Μπαταρία: Ανάλογα με το μοντέλο, η αντικατάσταση κοστίζει από 248€ έως 450€ με ΦΠΑ. Ορισμένα μοντέλα διαθέτουν επαναφορτιζόμενη μπαταρία (316,20€) που μειώνει το μακροπρόθεσμο κόστος.

Δείτε όλα τα περιφερειακά, pads, μπαταρίες και κουτιά φύλαξης

 

Ποιον απινιδωτή να επιλέξω για τον χώρο μου;

Δεν υπάρχει ένα μοντέλο που να ταιριάζει σε όλες τις περιπτώσεις. Η επιλογή εξαρτάται από τρεις παράγοντες: ποιος θα τον χρησιμοποιεί, σε τι χώρο τοποθετείται, και αν χρειάζεστε προηγμένες δυνατότητες ή απλή λειτουργία.

Δημόσιοι χώροι, εταιρείες, γυμναστήρια, σχολεία: Ο πλήρως αυτόματος AED είναι η ασφαλέστερη επιλογή όταν δεν υπάρχει εξειδικευμένο προσωπικό. Η συσκευή αποφασίζει αν θα χορηγήσει σοκ χωρίς να απαιτείται καμία κρίση από τον χρήστη, και φωνητικές οδηγίες στα Ελληνικά καθοδηγούν βήμα βήμα. Σε αυτά τα σενάρια αξίζει να επιλέξετε μοντέλο με μακρά διάρκεια μπαταρίας αναμονής, ώστε να μειώνετε τη συχνότητα αντικατάστασης. Ο Smarty Saver Plus αυτόματος είναι σχεδιασμένος ακριβώς γι’ αυτό το σενάριο.

Ιατρεία, κλινικές, επαγγελματίες υγείας: Ο ημιαυτόματος δίνει τον έλεγχο της εκφόρτισης στον χρήστη, κάτι που εκτιμάται από εκπαιδευμένο ιατρικό ή παραϊατρικό προσωπικό. Για ιατρεία που θέλουν επιπλέον απεικόνιση ρυθμού κατά τη διάρκεια της ανάνηψης, ο Saver One P με οθόνη LCD και καρδιογράφημα εμφανίζει σε πραγματικό χρόνο τον καρδιακό ρυθμό, επιτρέποντας πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις.

Εξωτερικοί χώροι και μεταβλητές θερμοκρασίες: Εδώ είναι κρίσιμο το κουτί φύλαξης. Ένας AED που εκτίθεται σε ακραίες θερμοκρασίες χωρίς κατάλληλη προστασία ενδέχεται να μην λειτουργεί σωστά όταν χρειαστεί. Τα κουτιά εξωτερικού χώρου διατηρούν σταθερές συνθήκες και αποτρέπουν βλάβες από υγρασία.

Χώροι που απαιτούν εκπαίδευση προσωπικού: Αν σκοπεύετε να εκπαιδεύσετε εργαζόμενους στη χρήση, υπάρχουν εκπαιδευτικοί απινιδωτές που προσομοιώνουν τη διαδικασία χωρίς να χορηγούν πραγματικό σοκ. Τα αναλώσιμά τους (pads εκπαίδευσης 14,90€, μπαταρία trainer 136,40€) είναι σαφώς οικονομικότερα από τα αντίστοιχα κλινικής χρήσης.

 

Τι περιφερειακά χρειάζεται ένας απινιδωτής;

Εκτός από τη συσκευή, απαιτούνται:

Τα ηλεκτρόδια (pads) αντικαθίστανται μετά από κάθε χρήση ή όταν λήξουν. Διατίθενται ξεχωριστά για ενήλικες και παιδιά, και είναι συμβατά ανά κατασκευαστή, οπότε η επιλογή του σωστού μοντέλου pads για τη συσκευή σας είναι υποχρεωτική.

Η μπαταρία αντικαθίσταται σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή. Ορισμένοι κατασκευαστές, όπως η HeartSine, χρησιμοποιούν ενοποιημένο Pad–Pak που συνδυάζει μπαταρία και ηλεκτρόδια σε μια κασέτα, με μία μόνο ημερομηνία λήξης για παρακολούθηση.

Το κουτί φύλαξης ή η επιτοίχια βάση είναι απαραίτητα για σωστή εγκατάσταση, με επιλογές για εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους, με ή χωρίς συναγερμό.

Η πινακίδα σήμανσης υποδεικνύει στους παρευρισκόμενους πού βρίσκεται η συσκευή, μειώνοντας πολύτιμα δευτερόλεπτα αναζήτησης σε περιστατικό.

 

Δείτε όλους τους διαθέσιμους απινιδωτές AED στο harmanis.com.gr

Δείτε τα περιφερειακά, pads, μπαταρίες και κουτιά φύλαξης απινιδωτών